Sekcije

Pregled i opis sekcija lovačkog udruženja

Lovačlko udruženje ”Hajduk Veljko” iz  Ćićevca na svom području ima sedam sekcija koje obuhvataju jedno ili vise naseljenih mesta. To su sekcije : Ćićevac, Stalać, Grad Stalać, Mrzenica, Trubarevo-Mojsinje-Braljina, Pločnik, Pojate i Lučina. Sve sekcije imaju određen broj lovaca, a njima rukovode, zborovi lovaca, odnosno predsednik zbora. Zbor lovaca se održava po potrebi, a najmanje jednom godišnje, gde se razmatraju sva pitanja vezana za lov.

 

Sekcija Ćićevac

Sekcija Ćićevac obuhvata samo lovce naseljenog mesta Ćićevac, najbrojnija je i najveća, a ujedno i najstarija sekcija po nastanku.

O nastanku mesta Ćićevac nema pisanih tragova, ali postoje kazivanja i legende o nastanku. Prema jednom kazivanju Ćićevac je dobio naziv po Ćićenima, starosedeocima plemena iz neolita, koji su iz Toplice naseljavali ovu sredinu baveći se stočarstvom. Legenda kaže da je najpre bilo naselje zvano Ćićeva, a da je kasnije dobilo ima Ćićevac, kada se geografski vezalo za Kruševac. Dolaskom Slovena u ove krajeve, Ćićani su bili potisnuti i onda su se sa svojima selili iz mesta u mesto, jedni niz Veliku Moravu, pravac preko Save, dok je druga grupa išla preko Šumadije, put Bosne da bi se zaustavila čak na istarskom poluostrvu, gde su formirali svoja staništa na planini Učki, gde i danas žive ljudi ovog soja. Po drugoj legendi Ćićevac je dobio naziv po planini Čičavici (Kosovo) odakle su došli Dolinom jorgovana prvi doseljenici, a to je bilo za vreme seobe Srba pod Arsenijem Čarnojevićem Trećim 1690. godine. Na tom putu seobe područje Ćićevca se zasvidelo nekom Petku, po kome je kasnije formirana familija Petković, i odlučili su da tu ostanu, a mestu dali naziv Čičevac. Međutim zbog težine izgovora, taj prvobitan naziv je zamenjen lakšim nazivom Ćićevac, koji se do danas zadržao. Po trećem kazivanju naselje Ćićevac je nastalo po Požarevačkom miru, kada se vršilo razgraničenje između Austrougarske i Turske 1718. godine, te je Ćićevac nastao od četiri naselja – Radoševac, Belog brega, Koševa i Ćićevca. Naselje Radoševac je dobilo ime po prvom doseljeniku Radošu, inače čuvaru lovišta  vojvode Prijezde, Beli breg po beloj zemlji, a po njemu je dobila ime i Bela crkva u Varvarinu, Koševi su dobili ime po ambarima – koševima za skladištenje žita, pa kako je naselje Ćićevac bilo najveće i najpoznatije to je tim naseljima dato zajedničko ime Ćićevac.

Inače Ćićevac je tretiran kao seosko naselje sve do 1928. godine kada je proglašeno za varošicu.

Na teritoriji sekcije rasprostranjene su sve vrste divljači. Kroz područje sekcije prolazi pruga Beograd-Niš, kao i magistralni put Pojate-Kraljevo i regionalni put Ćićevac-Varvarin. Ovu teritoriju sekcije čini i veći deo rezervata za divljač, te je bogata svim vrstama gajenih i divljači van režima zaštite.

 

Sekcija Stalac

Sekcija Stalać je druga po veličini lovačka sekcija na području lovišta “Mojsinjske planine”. Prostire se na prostoru sa desne strane Južne Morave do sastajališta sa Zapadnom Moravom, a zatim sa granicom Lučine i Braljine. Kroz deo lovišta koje pripada sekciji Stalać prolazi magistralna pruga i magistralni put, koji presecaju deo lovišta na ravničarski i brdski deo. U ovoj sekciji takođe postoje sve vrste divljači utvrđene u lovištu.

Stalać kao naselje postoji još od davnina, a neke iskopine govore da se tu naselje nalazilo jos u neolitu, a kasnije i za vreme Rimljana. Samo područje koje je bilo pred reka je izazivalo ljude da se tu nastanjuju zbog plodnog tla i stalnog postojanja vode. Samo naselje Stalać kao takvo se pominje jos 1019. godine kada car Vasilije II Makedonac pominje Stalać pod nazivom Istanglangan. Stalać se pominje i u putopisima mnogih ljudi iz Evrope koji su putovali ovim predelima, od Bartrandona de la Brokijera koji je jos 1432. godine  u knjizi pominjao Stalać kod Estalche. Međutim, Stalac je nosio i naziv Mali Stalać posle pada Grad Stalaća, a izgrađeno je naselje i na levoj obali Južne Morave. Inače po legendi Stalać je dobio ime po tome što se tu zaustavlja reka i lađe, odnosno čamci staju da plove. Edvard Braun takođe s jeseni 1669. godine pominje Stalać kao posebno naselje. Isto naselje se pominje i u delima Jozefa Paula Mitesera, Oto Dubislava Piraha i drugih, ali je najrečitije Stalać opisao Feliks Kanic, koji je dao crtež seljačke  kuće u Stalaću.

Sekcija Stalać je najstarija sekcija lovačkog društva “Todor od Stalaća” i takva je bila samostalna ili u sastavu drugih lovačkih udruženja.

 

Sekcija Grad Stalać – Mrzenica

Ova sekcija obuhvata dva naseljena mesta, kako i sam naziv kaže i to Grad Stalać i Mrzenicu. Prostire se većim delom u brdskom delu Mojsinjskih planina, a manjim delom u dolini između Južne i Zapadne Morave i na desnoj strani obale Zapadne Morave kod Mrzenice. Na ovom prostoru ima svih vrsta divljači koja se nalazi u lovištu, ali ponajviše zeca i srneće divljači. Blagi teren brda i Mojsinjskih planina daju mogućnost postojanja većeg broja druge divljači, ali je nema dovoljno, zbog nedeostatka voda u brdskom delu. Povremeno se pojavjuje i divlja svinja, a u kratkom periodu i preletna divljač.

Naseljeno mesto Grad Stalać je dosta staro i iskopine pokazuju da se tu naselje nalazilo još u starom veku. Prvi nalazi govore da su se tu nalazili i Rimljani. Sloveni se od svog dolaska nastanjuju na ovom području zbog blizine reka i mogućnosti bavljenja poljoprivredom. Naziv naseljenog mesta potiče iz srednjeg veka, kada je car Lazar odlučio da sagradi utvrđenje za prvu odbranu Kruševca, a taj posao je poverio vojvodi Prijezdi. Međutim  posle Kosovske bitke, došao je i Stalać na red, te kako su ga Turci veoma teško osvojili, srušili su ga do temelja, tako da budući putopisci beleže samo ostatke grada i to deo kule i zidina, bez ičega više. Tako je Brokijer 1423. godine, posle dvadesetak godina, na tom mestu pronašao samo ruševine i jednu karaulu. Grad Stalać je opevan i u pesmama, pa je kao takav i poznat široj javnosti.

Naseljeno mesto Mrzenica se nalazi na putu Kruševac -  Pojate na četvrtom kilometru od Stalaća i potiče i srednjeg veka, o čemu svedoči i manastir Svete Bogorodice, podignut u vreme kneza Lazara. Inače prema legendi je dobila ima “zahvaljujuci” Milošu Obiliću, koga su na dvoru kneza Lazara često omalovažavali, sumnjali u izdaju tako da je bio omrznut. Da bi stavio Miloša na što veća iskušenja, knez Lazar ga pošalje za Vlašku da prikupi što više zlata od plemića. Miloš se prihvati bez reči zadatka, i kako je bio spretan, on prikupi i više zlata nego što se iko nadao. Kada se vraćao vrletima, on stade kod nasašnjeg sela Mrzenica da se sa vojskom odmori a knezu Lazaru pošalje glasnike da čeka na tom mestu. Knez Lazar sutradan krene u susret Milošu i sa njim se sretne kod stare mrzeničke česme, gde zagrlivši ga rekne “Gde si, moj Mrzane!”, te od tada nastane i ime naselju Mrzenica. Po drugoj legendi u ovom kraju su se vodile često bitke za oslobođenje Kruševca, Varvarina ili Grad Stalaća, te je vojska omrzla taj deo i nazvala ga Mrzenica ispoljavajući mržnju prema njemu. Po trećem kazivanju zbog konfiguracije zemljišta, područje Mrzenice je zimi previše hladno, pa su ga mnogi pre formiranja naselja prozvali mrzenica ili ledenica.

U ovoj sekciji ima dosta starih lovaca i anegdota vezanih za njih.

 

Sekcija Trubarevo-Mojsinje-Braljina

Ova sekcija obuhvata naseljena mesta Trubarevo, Mojsinje i Braljinu i po prostranstvu je dosta velika, jer obuhvata deo leve obale Južne Morave do Stevanca, a zatim ide prema Mojsinjskim planinama gde se graniči sa kruševačkim lovačkim udruženjem. Na ovom području ima dosta vrsta divljači, ali je mahom brdski deo lovišta. Pored same reke Južne Morave se nalazi preletna divljač, divlje guske i divlje patke, a u brdskom delu lovišta zec, srna, a ponekad i divlja svinja koja se spušta sa padina Jastrebca. Sama sekcija je prema teritorijalnoj pripadnosti ili kruševačkom ili ražanjskom lovačkom udruženju, a od 1956. godine stalaćkom lovačkom udruženju.

Naseljeno mesto Trubarevo se nalazi pored pruge Beograd-Niš i postoji železnička postaja. Inače prema nalazima ovo naselje je veoma staro sto pokazuju i pronađeni predmeti na mestu zvanom “Kruškar” i to sekire, nož, grnčarija, za koje se pretpostavlja da potiču iz kamenog doba. Ima ostataka i starog rimskog groblja, ali niko se nije pozabavio ozbiljnim iskopavanjem. Ime je po verovanju, dobilo prema nekom mladom trubaču, koji je bio član nekog orkestra trubača, pa kada je boravio u ovom naselju, zaljubio se u mladu lepu devojku i onda odlučio da tu sagradi isto tako lepu kuću. Kada su ljudi prolazili tim putem prema Kruševcu zagledali su se u tu kuću i često pitali čija je to kuća, na šta su meštani odgovarali “trubareva”, te tako je i selo dobilo naziv, jer su ljudi lakše pamtili da ima nekog dela gde je trubareva kuća. Tako je i selo dobilo naziv Trubarevo. Inače ima ostataka i nekog manastira, ali to nije do sada ispitano.

Naseljeno mesto Mojsinje se nalazi locirano u starom delu na samom brdu udaljeno od lokalnog puta oko 2 km, i noviji deo pored lokalnog puta. Po legendi dobilo je naziv tako što se posle poraza vojske kneza Lazara u boju sa Turcima, poveća gruga preživelih ratnika, osakaćenih i obogaljenih, dolinom Južne Morave vraćala prema Kruševcu i kada je stigla do ovih predela odlučila da se odmori. Dok su jedni  upali u dubok san, drugi su previjali rane, tugovali za izgubljenom braćom i Knezom, naišla je jedna starica iz pravca Stalaća i počela dobro da zagleda svakog vojnika, ne bi li prepoznala svoga sina. Pošto ga nije pronašla, starica je stala naglas da plače i nariče “Gde si, moj sine, javi mi se, moj sine!”. Pošto su dobro odmorili, predvodnik je dao znak da se pođe prema Stalaću. Međutim, kada su bili blizu Stalaća, ovaj predvodnik se dotakao pojasa i tek tada primetio da mu nema sablje i da mu je ostala tamo gde su odmarali. Odmah je zaustavio kolonu i dvojicu najbržih momaka poslao da sablju pronađu, a oni će ih čekati. Na pitanje ove dvojice gde sablju da traže i nađu, ovaj im je odgovorio: “Tamo, gde je ona majka kukala, e moj sine, gde si sine!” kada se kasnije formiralo naselje, legenda veruje da je od kukanja majke “Moj sine” ceo kraj prozvan Mojsinje, a samim tim i selo. Inače ovo područje je masovno naseljavano posle Maričke bitke 1371. godine, a  posebno od strane kaluđera i monaha, tako da se ovom lokalitetu nalazi oko sedamdesetak crkvica.

Naseljeno mesto Braljina se nalazi na obalama Južne Morave, i podeljeno je na dva dela i to Ražanjska Braljina i Kruševačka braljina. Naselje sa leve obale pripada opštini Ćićevac i ono je postojalo jos u antičko doba, o čemu svedoče nalazi sa područja koje se danas zove “Srnad”. Inače naziv se vezuje za jedan događaj iz novije istorije, gde se kaže da je neki čobanin vezao koze za prugu, i tako zaspao, a kada je naišao voz, mašinovođa je video koze na šinama i počeo naglo da koči, te je usled toga došlo do ispadanja iz šina tog voza. Kako je voz bio napunjen zlatom, to su se meštani odmah skupili i počeli da “beru” prosuto zlato i srebro. U znak sećanja na to vreme kada su “brali” zlato i srebro, naselju dadoše ime Braljina. Inače posle ispadanja “zlatonosnog” voza, meštani ovog naselja postadoše najbogatiji u Srbiji, a kasnije i najveći broj železničara je otišao iz ovog naselja, gde ih i danas ima.

Po drugoj legendi, Braljinci su bili poznati kao veliki prodavci drva, a zahvaljujući snalažljivosti da dosta drva skupe u toku leta i jeseni. Skupljanje drva se nazivalo i “branje” drva, a na pijacama u Ražnju i Kruševcu kada su kupovali drva, obično su tražili da kupuju drva od “onih berača drva” te su postepeno dobijali naziv “braljinci” i otuda naziv mesta Braljina.

To ne smeta da se meštani bave veoma aktivno lovom i da je među njima obavezno utrkivanje oko toga ko će lepšu i bogatiju divljač da ulovi, a ima i dosta lepih lovačkih prica iz Braljine, koje je najčešće pričao sada pokojni Manojlović Radovan.

 

Sekcija Pločnik

Ova sekcija se prostire na delu lovišta koja se graniči sa sekcijom Ćićevac, a onda sa lovačkim društvom “Bukovik” iz Ražnja, lovačkim društvom “Srna” iz Vitoševca i lovačkom sekcijom Pojate. Prostor na kome se prostire je pogodan za sve vrste divljači, a posebno za zeca, fazana i srnu. Zbog male vodene površine ovde nema preletne divljači, sem grlice i divljeg goluba-dupljaša. Tereni su “laki” i veoma pogodni za lov, pristupačni sa svih strana i tokom cele godine.

Naseljeno mesto Pločnik je bilo nastanjeno još u davnim vremenima, a po nalazima iz rimskog doba, na mestu Gradac se nalazilo naselje, a ima ostataka i iz srednjeg veka. Postojanje imena Pločnik se vezuje za legendu, da je na tom prostoru, posebno u Bračinu bila grupa majstora iz Pirota koji su pravili burad i kace. Međutim, kako su Piroćanci imali drugačiji govor od samih meštana, da se ne “iskvari” govor starešina sela, neki Stojko naredi da se svi Piroćanci utovare u kola i odvezu za Deligrad. Međutim, meštani se tek onda pobune, da nema ko da im pravi burad, te ponovo kod Stojka zahtevahu da se Piroćanci vrate. Kako nije imao kud, opet naredi da se majstori vrate i tada ih ne istovari u Bračinu, vec im reče da se svi istovare kod velikog pločnika, u potok, što su i učinili. Kasnije kada se formiralo naselje, zbog kamena u obliku ploča, koji je bio od takozvane komiševine, selo dobi naziv Pločnik, koji i do dan danas bi zadržan. Inače u tom ima malo i istine, jer je naglasak u tom naselju takav da često podseča na piroćanski dijalekt.

 

Sekcija Pojate

Područje sekcije Pojate prostire se na području dela koje je pored sela a zatim preko autoputa prema vitoševačkom i paraćinskom lovištu. Samo lovište zahvata i deo pored Jovanovačke reke i pogodno je za sve vrste divljači. Tereni su veoma blagi i pitomi, i kao takvi pružaju stanište najčešćoj divljači, zecu, srni, fazanu i jarebici, a povremeno ima i druge divljači. Zabeležen je odstrel divlje sivnje, koje se verovatno spuštaju sa padina Bukovika. Samo lovište preseca delom i pruga Beograd-Niš.

Naziv naseljenog mesta Pojata je nastao najverovatnije od pastira i nomada koji su na ovom području napasali stoku, a onda i gradili kolibe za stanovanje, kolibe za smeštaj stoke, bačije za sir i mleko. U narodu su te kolibe često nazivane pojate (od polja jata stada). Pojate su bile udaljene od naselja zbog stoke. Prostor gde su bile pojate najčešće je ograđivan plotovima, prućem ili vrzinom. Na mestima pojata kasnije su formirana naselja, pa tako i naselje koje je dobilo naziv Pojate. Inače Pojate je bila važna raskrsnica prigradskog druma i puta prema Kruševcu i Varvarinu, a tu su bila i odmorišta za trgovce koji su iz Azije za Evropu, prevozili robu, a ovde se odmarali, posebno u jesenjim i prolećnim mesecima, kada se događalo da je brdo Mečka zavejano. U Pojatama je bilo dosta mehana, kao i čuvena kafana Dine Mikića, a tu su se odvijale i velike kockarske afere, a dolazili su kockari iz Kraljeva, Vrnjačke Banje, Kruševca, Jagodine, Ražnja i drugih mesta.

Inače u Pojatu je karakteristična klima, jer tu stalno duva vetar, ili sa severa ili sa Bukovika, tako da vreme nikada nije mirno. Interesantno je da ovo naselje ima često dve klime, a to je u letnjim mesecima sveža sa planine Bukovik, a u zimskim jaki mrazevi sa severa iz pravca Paraćina.

I ovde se lovom bavi veliki broj ljudi i ta aktivnost im je ostala još iz starih vremena. I danas je veliki broj lovaca iz Pojata, a samo naselje u Pojatama dobija sve veći značaj prolaskom autoputa i izgradnjom industrijske zone u blizini.

 

Sekcija Lučina

Područje kojim gazduje ova sekcija je zatvoreno sa svih strana sekcijama i dosta je prostrano. Kroz deo lovišta koji pripada ovoj sekciji prolazi magistralni put Pojate-Kruševac i magistralna pruga Beogra-Niš. U samom delu ovog lovišta se nalazi sva divljač zastupljena u celom lovištu. Tereni su veoma pogodni za gajenje i lovljenje divljači, a brežuljkasti  deo je ispresecan dosta dugom zaravni koja se proteže sve do sekcije Ćićevac. Ravničarski deo lovišta je pristupačan cele godine, a tu ima najviše fazanske divljači.

Naselje Lučina je starijeg datuma, ali u njoj se nisu mnogo zadržavali ljudi. Nastanjivali su se na kratko, a onda produžavali put dalje. Prema legendi naziv je dobila po proizvodnji luča koji se koristio za osvetljavanje kuća, kod stočara na katunima, a naročito se luč koristio za vreme Belih nedelja. Prema proizvodnji luča i naselje je dobilo naziv Lučina. Inače ljudi koji su dolazili sa Kosova često su se ovde zadržavali, ali nisu ostajali, tako da su se odavde odselile familije Lazići, Vasići, Todorovići i Đurđevići u selo Vojska kod Despotovca. Inače legenda kaže da se tu rodio i Stevan Sinđelic te nije čudo da su Lučinci dobri lovci i “ratoborni” ljudi. Ima jedna novija anegdota i kaže da kada u Lučini godina nije rodna, kada neko pita meštanina “Odakle si?”, on snužedno odgovori “Iz Lučine”, ali kada je godina rodna i berićetna na isto pitanje osorno odgovara: ”Iz Lučine! Šta je, ’ćeš se biješ!”

Inače Lučina ima dosta ljudi koji se bave lovom još od osnivanja Lovačkog udruženja u Ćićevcu.